Het is al aan het schemeren als Herman Bouman van bureau Tauw aan zijn ronde door het gebied begint. Startpunt is de IJsseldijk bij de Onderdijkse Waard in Kampen. Op de achtergrond is nog net het silhouet van de Molenbrug te zien, op het moment dat Herman zijn apparatuur aan een laatste test onderwerpt. Want met de invallende duisternis moet hij volledig kunnen vertrouwen op zijn elektronica. Met een vernuftig stukje techniek in de hand gaat hij op pad om vleermuizen in kaart te brengen. Het kastje dat niet veel groter is dan een mobieltje uit de jaren negentig van de vorige eeuw, kost een slordige € 1200. Maar dan heb je ook wat. Het zorgt er namelijk voor dat de ultrasone geluiden van de beestjes voor de mens hoorbaar en herkenbaar worden.
Maar met alleen een batdetector, zoals het kastje wel wordt genoemd, ben je er nog niet. We lopen inmiddels door de Onderdijkse Waard, in de richting van de zandwinputten. “Hoor je dit?”, vraagt Herman, wijzend op het geklik dat uit het kastje komt. “Dat is het geluid van krekels”, vult hij aan. En even daarvoor hoorden we al een nachtvlinder voorbijkomen. De batdetector signaleert dus ook geluiden van insecten en andere dieren. Waaronder ook muizen die niet kunnen vliegen, zoals we later die avond nog zullen merken. Dat is natuurlijk prachtig, maar een ongeoefende leek loopt al gauw het risico horendol te worden van al het gekir, geklik, gepiep en gefluit dat het kastje voortbrengt. Wel gaat er met zo’n ding in je hand een nieuwe wereld voor je open. De wereld van het nachtleven. Want ook de natuur kent een bruisend nachtleven.
Hoe bruisend het nachtleven in de IJsseldelta is, blijkt al na 2,5 uur. De teller staat dan op 5 soorten vleermuizen: Gewone Dwergvleermuis, Ruige Dwergvleermuis, Laatvlieger, Watervleermuis en Meervleermuis. Vooral die laatste soort is bijzonder. Allereerst omdat het een behoorlijk forse vleermuis is die met hoge snelheid, tot wel 35 kilometer per uur, over het wateroppervlak scheert. Het vergt dan ook geduld en kunde om de Meervleermuis in het bereik van de microfoon van de batdetector te krijgen. Daarnaast is zijn jachttechniek tamelijk spectaculair omdat ie in staat is om met zijn grote achterpoten prooien als het ware uit het water te harken. Helaas hebben we dit tafereel die avond niet mogen bewonderen. Wel zagen we in het licht van de zaklamp drie exemplaren tegelijk fourageren boven de zandwinplas in de Onderdijkse Waard. “Geweldig toch”, roept Herman enthousiast en attendeert me nog even op de kenmerkende grijs-witte borst, die reflecteert in het schijnsel van de lamp.
Naar verwachting zal het vleermuizenonderzoek binnen enkele weken zijn afgerond. Het onderzoek wordt in opdracht van Project IJsseldelta-Zuid uitgevoerd en de resultaten zullen worden gebruikt bij de verdere planuitwerking en te treffen maatregelen op het gebied van natuurcompensatie. Voor de meeste watergebonden soorten, zoals de Meervleermuis, zal de aanleg van de bypass voordelig uitpakken. De ontwikkeling van zo’n 300 hectare nieuwe natte natuur is namelijk onderdeel van het plan voor de gebiedsontwikkeling.

Batdetector Herman Bouma Meervleermuis