IJsseldeltaZuid
- Begrippenlijst |
- Sitemap |
- Contact
- | RSS
Over de waterveiligheid
Wat verandert voor de waterveiligheid Kampen?
Na de verhoging van de maatgevende afvoer bij Lobith van 15.000 m3 per seconde naar 16.000 m3 per seconde in 2001 zijn de Maatgevende Hoogwaterstanden (MHW’s) op de IJssel voor het traject Kampen-Hattem met 20 tot 40 cm gestegen. Daardoor zijn die nu hoger dan de ontwerpwaterstanden van de dijken. Afhankelijk van de reststerkte van de dijk kan de kans op overstroming hierdoor dan ook groter zijn dan wettelijk vastgelegd. De bypass en ook zomerbedverlaging leiden tot verlaging van 30–60 cm van de waterstand van de IJssel. Dat is dus nodig om het oorspronkelijke veiligheidsniveau te behouden.
Zijn er alternatieven voor aanleg van de bypass voor het behouden van de veiligheid?
Tot ongeveer 2025 zou zomerbedverlaging voldoende zijn. Daarna is een aanvullende maatregel nodig. In de PKB Ruimte voor de Rivier werd gekozen voor aanleg van een hoogwatergeul en nog later een dijkteruglegging bij het Noorddiep. Een alternatief is dijkverzwaring. De beleidskeuze van het Rijk is echter geen verdere dijkverzwaringen uit te voeren maar de rivieren meer ruimte te geven. Hogere dijken moeten in verhouding ook zwaarder worden uitgevoerd en de gevolgen van doorbraken worden ook groter.
Voor welk gebied heeft de aanleg van de bypass gevolgen voor de waterveiligheid?
Door de bypass wordt, ondanks een toename van de rivierafvoeren tot 16.000 m3 per seconde bij Lobith, het huidige veiligheidsniveau behouden in het gehele gebied van de dijkringen 10 en 11. De bypass heeft daarmee ook betekenis voor het behoud van de waterveiligheid van het hele grondgebied van de gemeente Kampen aan weerszijden van de IJssel. De bypass (en zomerbedverlaging) zorgen voor waterstandsdaling op de IJssel bij toekomstige hogere afvoerpieken. Door de waterstandsdaling wordt de druk op de dijken bij hoogwater minder en in een extreme situatie van hoogwater vermindert de kans op overschrijding.
Welk veiligheidsniveau is van toepassing voor Kampen?
Voor de dijkringen 10 en 11 ten noorden van Zwolle en Hattem geldt een veiligheidsniveau met een kans op overschrijding van 1:2000 keer per jaar van de maatgevende waterhoogte waarop dijken zijn ontworpen. Voor Kampereiland is dat 1:500 keer per jaar en voor de gebieden ten zuiden van Zwolle is dat 1:1250 keer per jaar. De kans op overschrijding geldt zowel voor hoogwater bij opstuwing door storm op het IJsselmeer als hoogwater bij hoge rivierafvoeren. De kans dat zich waterniveaus voordoen door combinaties van extreem hoogwater en zware storm zijn kleiner dan de 1:2000 keer per jaar.
Heeft de bypass ook betekenis voor de veiligheid van de kern Kampen?
De bypass heeft ook voor de bescherming van Kampen zelf betekenis. Het beschermings-niveau voor hoog water op de IJssel is voor de kern van Kampen hetzelfde als de bescher-ming van het gebied ten zuiden van de bypass, IJsselmuiden en de polder Mastenbroek. De aanleg van de bypass verkleint ook de kans op overstroming van Kampen, doordat de dijklengte rond Kampen korter wordt. Een eventuele doorbraak van de IJsseldijk nabij De Zande of zuidelijker heeft door de bypass geen gevolgen meer voor Kampen zelf. Wel kunnen de gevolgen van een onverhoopte dijkdoorbraak op bepaalde plaatsen in en nabij Kampen veranderen door de aanleg van de bypass.
Wordt het wonen in Kampen onveiliger door de aanleg van de bypass?
Het wonen in Kampen wordt niet onveiliger. De waterkeringen rond Kampen moeten voldoen aan een kans op overschrijding van de maatgevende waterhoogte van 1 op 2000 keer per jaar. Dat geldt zowel voor overschrijding door opstuwing bij storm vanuit het IJsselmeer, als hoogwater op de IJssel. De bypass ontlast bij hoogwater alle dijken aan weerszijden van de IJssel tussen Zwolle en Kampen. Door de bypass wordt ook de kans op een doorbraak door hoogwater op de IJssel verkleind, doordat de dijklengte ter bescherming van Kampen korter wordt en waterstanden worden verlaagd. Ook kan Kampen niet meer overstromen bij dijkdoorbraken ten zuiden van de bypass.
Wordt Kampen onveiliger doordat Kampen door de aanleg van de bypass in een badkuip komt te liggen? De ligging in een badkuip heeft geen gevolgen voor het veiligheidsniveau. Wordt dat aangetast dan moeten aanvullend maatregelen worden genomen. Wel kunnen door de bypass op bepaalde locaties de gevolgen van doorbraken groter en op andere locaties kleiner zijn. Bij bijvoorbeeld een dijkdoorbraak in Zalk is het aantal slachtoffers en de schade de helft bij een aangelegde bypass. Bij een doorbraak ter hoogte van de Apeldoornsestraat kan het aantal slachtoffers en de schade na aanleg van de bypass maximaal 1,5 groter zijn, dan in de situatie zonder bypass. Echter nergens zal het water in de stad Kampen hoger reiken dan de eerste verdieping, maar zal dat in de meeste situaties 1.80 meter of minder zijn. Wat zijn de gevolgen van een dijkdoorbraak door storm op het IJsselmeer? Doorgerekend zijn de gevolgen van een dijkdoorbraak door opstuwing vanuit het IJsselmeer bij storm ten noorden van Kampen en ten zuiden van de Zuiderzeehaven. Er blijkt geen verschil te zijn in het aantal slachtoffers zonder en met aanleg van de bypass, ondanks dat door de bypass de badkuip ontstaat. Hoogwater door opstuwing bij storm duurt slechts circa 36 uur. Daarna stroomt geen water meer in de polder en wordt de badkuip niet verder gevuld. Zelfs het grootste deel van het stedelijke gebied blijft droog. Alleen de laagste delen zoals sportvelden staan enkele decimeters onder water. Hoe zijn de slachtofferaantallen bij dijkdoorbraken berekend? De gevolgen van dijkdoorbraken worden berekend met modellen. Hierin is voor Kampen voor de vergelijkbaarheid voor alle doorbraaklocaties het doorbreken van een zanddijk onderzocht. De zanddijk bepaalt de snelheid van toename van de breedte van de doorbraak en het vollopen van het gebied achter de dijk. De situatie is in stedelijk gebied meestal beter. Bij de Apeldoornsestraat in Kampen zijn bijvoorbeeld damwanden toegepast en is het stedelijk gebied over een groot oppervlak opgehoogd. Ook is in de berekening van slachtoffers niet geëvacueerd naar hogere stadsdelen, die droog blijven, of naar de verdieping. Die theoretische berekening heeft geleid tot exacte getallen die echter niet als de werkelijkheid moeten worden gezien, maar als orde van grootte in vergelijking tussen verschillende oorzaken en breslocaties. Wat zijn de uitkomsten van de theoretische berekeningen voor Kampen zonder en met bypass? Locatie Zonder bypass Met bypass schade slachtoffers schade slachtoffers Zandjes 206 M€ 10 241 M€ 10 Kampen-Zuid 1508 M€ 140 min: 1090 M€ max: 1323 M€ 130 230 Zalk 1773 M€ 150 925 M€ 80 Bypass-Noord n.v.t. 1184 M€ 140 Voor de berekeningen is uitgegaan van op alle locaties een zanddijk en een hierin ontwikkelende breedte van de doorbraak van 300 meter. Bij de doorbraak bij Zalk in 1926 was de bresbreedte maximaal 30 meter. Bij de slachtofferberekening is geen rekening gehouden met het kunnen vluchten naar elders of naar de eerste verdieping. In geen van de situaties zal het waterniveau in het stedelijk gebied hoger komen dan de eerste verdieping. Vergroot de bypass ook de veiligheid bij storm en daardoor opstuwing van het IJsselmeer? De bypass heeft geen gevolgen voor het veiligheidsniveau bij stormcondities. De bypass heeft alleen betekenis als extra afvoer van hoog water van de IJssel. Tot ongeveer de molen d’ Olde Zwarver is de waterhoogte door opstuwing vanuit het IJsselmeer bepalend voor de hoogte van waterkeringen. Verder naar het zuiden is dat de afvoer van IJsselwater. Indien onverhoopt toch een dijkdoorbraak door storm ten noorden van Kampen zou plaatsvinden, zijn in situaties met en zonder bypass de gevolgen voor schade en slachtoffers nauwelijks verschillend.